Join Tattvasudhā to study.
BhēdōjjīvanamArgument Map — Full

घटपक्षकानुमाने पुनरसिद्धिशङ्कापरिहारौ

§87Mūla
ननु तर्हि घटेऽपि घटत्वस्य मिथ्यात्वेन घटस्यापि घटत्वाश्रयत्वं नास्तीत्यसिद्धिरिति चेन्न । घटत्वात्यन्ताभावं प्रत्याश्रयस्य घटस्य घटत्वं प्रत्याश्रयत्वस्याप्यङ्गीकार्यत्वात् । अन्यथा घटत्वादेः निरधिकरणत्वेन स्वात्यन्ताभावसमानाधिकरणत्वरूपमिथ्यात्वं घटत्वादेर्न स्यात् ॥
पटनिष्ठत्वाङ्गीकारेणेति ॥ घटपटयोः स्वरूपैक्यादिति भावः । यद्यप्येवं पटे घटव्यवहारापत्तिरिति वक्ष्यमाणदूषणमत्र शक्यते वक्तुम् । तथापि पटे घटत्वात्यन्ताभावस्यैव प्रकृतोपयुक्तत्वात्तमेव तावदङ्गीकारयति – पट इति ॥ अङ्गीक्रियमाणमिति शेषः ॥ ननु पटे घटत्वस्य मिथ्यात्वेऽपि तत्र तदत्यन्ताभावाङ्गीकारः कुत इत्यत आह – सर्वेषामिति ॥ घटादीनां तत्त्वतः स्वाधिकरणाप्रसिद्धेः स्वाधिकरणत्वेन सम्मत इत्युक्तम् । स्वप्रकारकधीविशेष्ये यावतीत्यर्थः । इति वदता त्वयेति सम्बन्धः । तथाच घटत्वादेरेतादृशमिथ्यात्वानुरोधादेव पटादौ तदत्यन्ताभावाङ्गीकार इति भावः । ननु स्वाश्रयनिष्ठाभावप्रतियोगित्वमेव मिथ्यात्वम् । स्वाश्रयत्वं च न वास्तवम् । नापि प्रातिभासिकसाधारणम् । येन विरोधः सिद्धार्थता वा स्यात् । अपि तु व्यावहारिकमेवेत्याशयेन शङ्कते – पटस्येतिसुप्रसिद्धमेवेति ॥ परस्परविरुद्धयोरन्यतरनिषेधस्यान्यतरविधिव्याप्तत्वनियमादिति भावः ॥ हेतुघटकचरमाधिकरणत्वं वास्तवमेव निविष्टमित्याशयेन शङ्कते–नन्विति ॥ व्यावहारिकसाधारणमधिकरणत्वमेव हेतुघटकमित्याशयेन समाधत्ते–घटस्येति ॥ प्रातिभासिकानैकान्त्यं तु न दूषणमिति भावः । अन्यथा घटस्य घटत्वं प्रति व्यावहारिकाधिकरणत्वानङ्गीकारे ॥ निरधिकरणत्वेनेति ॥ घटातिरिक्ते तादृशाधिकरणत्वस्यासम्भावितत्वादिति भावः । स्वसमानाधिकरणात्यन्ताभावप्रतियोगित्वस्वात्यन्ताभावसमानाधिकरणत्वयोरविशेषादाह– स्वात्यन्ताभावेति

Loading…